Genegenheid en intimiteit

Door: Fabienne Hendriks

Deel 2 uit de tweeluik

Mensen met een autisme hebben moeite om emotie en gevoelens uit te drukken of te begrijpen. Emoties die in het bijzonder veel verwarring wekken zijn liefde en genegenheid. Wij kunnen ontzettend onvolwassen overkomen in onze uitingen van genegenheid en wij kunnen de affectieve uitingen van een ander als onaangenaam of zelfs vijandig ervaren.  

Een knuffel kan bijvoorbeeld ervaren worden als een ongemakkelijke klem die de beweging en ademhaling sterk beperkt. Wanneer deze onverwacht komen, kunnen mensen met autisme verward raken of overweldigd worden, zeker wanneer duidelijk wordt dat we hiervan hadden moeten genieten.

Desillusie

Bij een zoekactie naar het vinden van een partner spelen sociale vaardigheden, empathie, het delen van gevoelens en emoties een belangrijke rol. Intuïtie ontbreekt bij de meeste mensen met autisme, de vaardigheden zijn niet of minder aanwezig en moeten ontwikkeld worden. Een gebaar van sympathie of empathie kan persoonlijker opgevat worden dan dat de bedoeling is. Door het aanleren van bepaalde vaardigheden kan iemand met autisme zich wel voordoen als sociaal, empathisch en invoelend. Dat kan dan weer voor de andere partij tot verwarring leiden op langere termijn, als blijkt dat deze vaardigheden niet vanzelfsprekend zijn.

Men heeft immers bepaalde verwachtingen van de ander en aan deze worden in het begin ook meestal voldaan, maar wanneer je langere tijd met een autist doorbrengt zul je merken dat bij ons een tekortkoming, een beperking, zit in onze sociale vaardigheden, emoties en empathie.

Desillusie is dan vaak het gevolg bij de partner van iemand met autisme. Begrijpelijk, want de betreffende persoon is verliefd geworden op iemand die achteraf anders blijkt te zijn. Dingen die voorheen als vanzelfsprekend waren kunnen nu voor problemen zorgen. Intimiteit en genegenheid kunnen plaatsmaken voor afstandelijkheid en onbereikbaarheid. Het ‘spontane’ kan plaats maken voor het dwangmatige en gestructureerde.  Plezier kan vervangen worden door frustraties en machteloosheid.

Je anders voordoen

Het is de grootste valkuil voor mensen met autisme, zich anders voor te (willen) doen dan dat ze in werkelijkheid zijn. Niet om de ander pijn, verdriet en desillusie te bezorgen, wat uiteindelijk meestal wel gebeurt helaas, maar omdat wij gewoon ook graag genegenheid, liefde en verbintenis willen, maar niet weten hoe we dit in stand moeten houden door onszelf te (mogen) zijn.

Toneelspel is hierbij vaak ons enige middel om erbij te horen, om gezien te worden, om gehoord en leuk gevonden te worden. Maar dit toneelspel is onmogelijk vol te houden als je 24 uur per dag, 7 dagen per week bij elkaar bent en zorgt daarom, vroeg of laat, voor problemen binnen een relatie.

Tips voor mensen met een autisme spectrum stoornis

  • Probeer zo eerlijk mogelijk in een (nieuwe) relatie te stappen. Jezelf beter of anders voordoen hou je immers niet eeuwig vol en de gevolgen kunnen desastreus zijn voor de relatie
  • Beloof geen dingen waarvan je weet dat je ze niet kunt nakomen vanwege je autisme, leg liever uit waarom je iets niet kunt
  • Ook mensen met autisme kunnen hoteldebotel verliefd zijn, waak voor je dwangmatigheid en doorslaan in je verliefdheid. Probeer om iets rustig op te bouwen en niet gelijk in het diepe te springen, respecteer het als de ander meer tijd nodig heeft om een stap verder in de relatie te zetten, overhaastige spoed is zelden goed
  • Blijf communiceren als je merkt dat jouw relatie vastloopt, schrijf punten op waar je het over wilt hebben, dat geeft duidelijkheid en voorkomt blokkades
  • Ook al heb je autisme, dit is nooit een vrijbrief om niet je best te doen binnen een relatie, het blijft geven en nemen
  • Accepteer dat het voor een partner ook moeilijk is om een relatie te hebben met iemand met autisme, probeer om je eigen aandeel binnen je relatie te zien, schakel hulp in als je moeite hebt met je eigen aandeel te zien binnen de relatie. Het scheelt voor de partner vaak enorm als hij of zij erkenning krijgt dat de problemen niet alleen door hem of haar veroorzaakt worden
  • Plan tijd en ruimte voor jezelf binnen een (vaste) relatie. Je terug trekken om op te laden of om te ontladen is cruciaal. Zorg dus dat je die ruimte ook neemt en leg uit waarom je die ruimte nodig hebt zodat je partner weet dat hij of zij je niet moet storen en dat het niet door hem of haar komt, maar doordat je overprikkeld bent
  • En bovenal, behandeld elkaar met respect. Dat kan alleen als je eerlijk en duidelijk bent naar elkaar en niet verwijtend communiceert, maar juist probeert om een middenweg te vinden in de problemen die worden ervaren

    Tips voor partners van mensen met autisme

  • Verwacht niet het onmogelijke van mensen met autisme; wederkerigheid, empathie, inleving en communicatie zijn allesbehalve vanzelfsprekend en het vraagt tijd, energie en moeite van mensen met autisme om deze eigenschappen binnen een relatie toe te passen
  • Accepteer dat mensen met autisme graag op zichzelf zijn, niet omdat ze niet van je houden, maar omdat ze ruimte nodig hebben om op te laden of te ontladen, geef deze ruimte ook als er om wordt gevraagd en laat de persoon dan ook met rust
  • Genegenheid en intimiteit kunnen als bedreigend worden ervaren door mensen met autisme. Benader mensen met autisme altijd van voren, accepteer dat er soms (of vaak) geen ruimte is voor genegenheid en liefde
  • Weet dat de meeste mensen met autisme kampen met een groot minderwaardigheidsgevoel en schuldgevoelens. Dat maakt ze kwetsbaar en onstabiel, maak hier geen misbruik van
  • Praat altijd in duidelijke taal, vermijd woordspelingen en grapjes, zeker als het om een moeilijk of belangrijk onderwerp gaat. Hoe emotioneler het onderwerp, hoe moeilijker voor mensen met autisme om gefocust te blijven. Onzekerheid en paniek kunnen de overhand krijgen
  • Wanneer iemand met autisme overprikkeld is, geef dan ruimte. Stel geen vragen, raak ze niet aan, probeer niet te kalmeren. Het zal niet werken en kan leiden tot nog meer prikkels
  • Probeer niet om iemand met autisme jouw gedachtewereld op te dringen, het inlevingsvermogen is nagenoeg nihil en daardoor kan iemand met autisme zich gewoon letterlijk niet voorstellen hoe het is en hoe het voelt. Enkel als het zelf ervaren is, kan iemand met autisme zich ergens een voorstelling bij maken, maar dan nog is dat geen garantie voor inleving en empathie
  • Ook al komen mensen met autisme vaak egoïstisch en asociaal over, we zijn dat niet. Wij zijn egocentrisch en dat heeft een hele andere betekenis en grondslag dan egoïstisch. Verwijt ons dan ook geen egoïsme, dat kwetst enorm want we doen al vaak zo hard ons best om rekening te houden met de ander
  • Zoek zelf hulp en begeleiding als je vastloopt binnen de relatie, er zijn tegenwoordig diverse deskundige instanties die ook partners ondersteunen en begeleiden. Een luisterend oor kan vaak al verlichting brengen voor partners van mensen met autisme
  • Verdiep je in wat autisme nu precies inhoudt en wat de meest voorkomende beperkingen zijn, zowel voor het individu maar ook binnen een relatie. Kennis van autisme kan al veel problemen doen voorkomen, oplossen of verlichten
  • Ook voor de partner geldt dat autisme nooit een vrijbrief mag zijn voor beschuldigingen, niet bereidwillig zijn, afschuiven en verwijten, als je merkt dat jouw autistische partner niet openstaat voor hulp. Communicatie (in welke vorm dan ook) en aanpassing zorgen dat je goed weet waar je aan begint. Liefde kan en mag niet enkel van één kant komen want dat gaat niet lang goed

Er zijn vast en zeker nog veel meer adviezen en tips die gegeven kunnen worden en ik heb hier ook enkel tips gegeven waar ikzelf (en ook mijn man) baat bij hebben of hebben gehad.

Verwacht geen Utopia!

Mijn verhaal is verreweg van compleet en ook enkel gezien door mijn bril. Maar ik ben
van mening dat een relatie niet kan blijven bestaan als alles van één kant moet komen, hoeveel je ook om die persoon geeft. Er moet een bepaald evenwicht zijn om dingen vol te kunnen houden en te kunnen accepteren. Mensen met autisme zijn heus wel in staat om zich (hetzij beperkt) aan te passen binnen een relatie. Echter, hulp en begeleiding hierin zijn wel gewenst, omdat mensen met autisme niet altijd dingen door hebben of inzien. Door goede begeleiding en duidelijke afspraken kan er een hoop opgelost worden. En een relatie zónder af en toe ruzie of problemen lijkt mij Utopia!

Lees ook deel 1

3 gedachten over “Genegenheid en intimiteit”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *